Kao što mnogi znaju, tako i mnogi ne znaju da se Knjaževac nekada davno zvao Gurgusovac, a za to ime, odnosno za poreklo istog postoji više verzija.
Naime, jedna od njih je da Gurgusovac potiče od muškog imena Grguru.
Grgur je bio sin despota Đurđa Brankovića.
Grgur Branković je najstariji sin Đurđa Brankovića rođen 1416. ili 1417. godine. Pošto je brat Todor (1415 — 1428.) umro godinu dana posle Đurđevog stupanja na presto, smatran je prestolonaslednikom.
Đurađ Branković Smederevac, srpski despot (rođ. 1377, vladao 1427—1456), drugi sin Vuka Brankovića i Mare, ćerke kneza Lazara. Nosio je ime po svecu (Đorđu Kapadokijskom), kao i njegov unuk Đorđe Branković, iako nisu imali isto prezime, već su se po imenima očeva prezivali jedan Vuković, a drugi Stefanović. Od vremena Mavra Orbinija (1601. godine), istorija njihovu porodicu naziva Brankovićima.
Za vreme austro-turskih ratova 1689—1690. i 1737.g. Gurgusovac je bio privremeno u austrijskim rukama.
Oslobođen je 1833. godine.
Često se Srbijom spominjalo u kontekstu da je Gurgusovac „strašno mesto“ – zbog zloglasne gurgusovačke kule, u kojoj su zatvarani politički krivci.
Knez Miloš je 1859. godine izdao naredbu da se Kula zapali i grad Gurgusovac nazvao je imenom Knjaževac.
(Ovi tekstovi su deo projekta “Sačuvajmo Knjaževac i običaje od zaborava“ koji je sufinansiran iz javnih sredstava Opštine Knjaževac, a ima za cilj da u skladu sa Zakonom o javnom informisanju doprinese većoj vidljivosti Knjaževca i širem informisanju javnosti o ovom kraju)
