17. maj – dan kada je Knjaževac zauvek oslobođen od turske vlasti

Oslobođenje Gurgusovca, kako se tada zvao Knjaževac, predstavlja prekretnicu u istoriji ovog kraja. Tog 17. maja, bez otpora, turske snage su se predale vojsci kneza Miloša Obrenovića, nakon čega su jedni otišli u Niš, a drugi u Pirot. Srbi su preuzeli šanac Gurgusovačke kule, čime je simbolično, ali i stvarno, zapečaćeno oslobođenje grada od osmanske imperije.

Taj dan nije bio samo kraj jedne epohe, već i početak ubrzanog razvoja: već u leto 1833. knez Miloš uspostavlja prvu civilnu upravu, a već 1835. otvara se prva osnovna škola. Usledile su izgradnje crkve, bolnice, pošte, gimnazije i drugih institucija, koje su Gurgusovcu, a od 1859. godine Knjaževcu, dale status značajnog administrativnog, privrednog i kulturnog centra istočne Srbije.

Pročitajte iVremeplov: Kako je Gurgusovac postao Knjaževac

Gledano iz šire perspektive, 17. maj označava kraj borbe za oslobođenje i očuvanje srpskog identiteta u ovom delu zemlje. To je dan kada su se ideali slobode, ravnopravnosti i pripadnosti srpskoj državi pretočili u stvarnost.

Iako je sam događaj iz 1833. godine deo prošlosti, njegov značaj ne bledi. On je deo kolektivne svesti, snaga koja povezuje generacije predaka, savremenika i potomaka. Zato Dan opštine Knjaževac nije samo sećanje, već i živ dokaz kontinuiteta borbe za slobodu, pravdu i razvoj.

Zvanično, od 1994. godine, 17. maj se slavi kao Dan opštine Knjaževac. Tog dana se tradicionalno organizuju svečana sednica Skupštine opštine, dodeljuju javna priznanja, kao i razne sportske, kulturne i umetničke manifestacije, koje svedoče o poštovanju prema istoriji, ali i o duhu zajedništva i ponosa koji Knjaževac danas nosi.